کبد
چگونگی کار کبد:
مايع(صفرا) به داخل رودة كوچك ريخته و در آن جا به هضم مواد چربي ياري مينمايد. ليكن وظايف كبد از اين قرار اند ، كه قند را در كيفيت مخصوصي موسوم به (گليكوژن)ذخيره ميكند .(گليكوژن يك مادة نشايسته اي است كه به وسيلة سلولهاي كبد توليد و ذخيره ميشود و خون را تغذيه ميكند و به سهولت قابل تبديل به قند ميباشد.) هنگامي كه عضلات بدن محتاج سوخت بصورت قند ميباشد ،كبد مقدار از ذخيرة خود را وارد خون ميسازد تا بتواند به عضلاتيكه مشغول فعاليت بوده و نياز به سوخت دارند منتقل ميشود . همچنين كبد ياري ميكند تا خون واصله از جهاز هاضمه و طحال تصفيه شود و گلبولهاي قرمز فرسوده بر طرف گردند ، تنظيم ميزان قند خون تحت تأثير عوامل عصبي و هورموني متعددي انجام ميگيرد ، ميتوان گفت كه انسولين مهمترين هورمون تنظيم كننده قند خون ميباشد و نقش اصلي آن كاهش دادن قند خون است و هورمونهاي مانند (گلوكاگون) آدرنالين كه در بخش مركزي غدد فوق كليوي ترشح ميشود و هورمون رشد ، نقش افزايش دهنده قند خون را به عهده دارند .
نام كبد یا جگر سیاه را هم شنیدهاید وهم آن را در حیوانات اهلی روِیت كرده و حتی گاهی به سیخ كشیدهاید. كبد یكی از حساسترین و عجیبترین دستگاههای بدن آدمی است، تقریباً همه مواد سمی و شیمیایی و سلولهای بیگانه به نحوی از این دستگاه عبور میكنند و با فعالیت خوب كبد، تحت كنترل در میآیند. به همین جهت آن را بزرگترین آزمایشگاه بدن و پیچیدهترین آزمایشگاه جهان میشناسد.
كبد در قسمت بالا و سمت راست شكم قرار گرفته و بهوسیله دندههای پایین قفسه صدری محافظت میشود. اما این عضو هم از بیماری مصون نیست، ویروسها بزرگترین گروهی هستند كه به كبد عارضه میرسانند و آن را ملتهب میكنند. التهاب كبد را هپاتیت میگوییم. تاكنون ویروسهای مختلفی كه سبب بروز هپاتیت میشوند، شناسایی شدهاند؛ ویروس هپاتیت a، b، cو اخیراً .d در بین این ویروسها، دو گونه b و c اهمیت بیشتری دارند و به عنوان عامل سرطان شناخته میشوند. بهجز ویروسها، مواد سمی و داروها نیز میتوانند سبب ایجاد هپاتیت شوند. الكل مشهورترین ماده شیمیایی است كه زیانهای غیرقابل بازگشتی به كبد وارد میكند.موجب التهاب كبد شده و در درازمدت ایجاد سرطان كبد میكند. در بررسیهای تحقیقاتی معلوم شده است كه ۹۰ درصد علت این سرطانها، آلودگی به ویروس هپاتی b است.سرطان اولیه كبد كه به وسیله این ویروسها ایجاد میشود، غیرقابل درمان است و در مدت كوتاهی به مرگ منجر میشود، در حالی كه آلودگی به ویروس كاملاً قابل پیشگیری است. خوشبختانه از حدود ۱۵ سال قبل واكسیناسیون علیه ویروس هپاتیت b برای نوزادان كشور شروع شده است و این نوجوانان در حال حاضر علیه این بیماری مصون هستند و انشاءالله تعالی در سالهای آتی شاهد كاهش شدید سرطان كبد خواهیم بود.. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی برای نوجوانانی هم كه قبل از شروع واكسیناسیون همگانی به دنیا آمدهاند، اقدام به تزریق واكسن كرده است تا از بروز هپاتیت پیشگیری كند. این واكسن سه بار متوالی تزریق میشود تا مصونیت لازم را ایجاد كند. بعد از این بیماری قابل پیشگیری، الكل شایعترین ماده شیمیایی است كه به كبد عارضه وارد كرده و به بروز <سیروز> یا بیماری مزمن التهابی كبد منجر شده و سرانجام ممكن است به سرطان كبد تبدیل شود. در كشورهای صنعتی كه مصونیت در مقابل بیماریهای ویروسی پیدا كردهاند، الكل مهمترین دلیل ایجاد سرطان كبد است.
آشنایی با سرطان كبد:
سرطان كبد به رشد خارج از كنترل سلول هاي بدخيم در كبد میگویند. سرطان كبد ممكن است به طور اوليه از سلول هاي غيرطبيعي كبدي يا مجاري صفرا وي منشأ گرفته يا از گسترش سرطان عضوي ديگر به كبد ناشي گردد (متاستاز) .شايع ترين اين سرطان هاي گسترش يابنده به كبد عبارتند از سرطان هاي ركتوم ، كولون ، ريه ، پستان ، پانكراس ، مري و پوست (ملانوم بدخيم ). سرطان كبد در همه سنين ممكن است بروز كند ولي در مردان بالاي ۶۰ سال شايع تر است
شرح بيماري:
سرطان كبد عبارت است از يك تومور بدخيم (سرطاني) كه از بافت كبد منشأ ميگيرد. در كبد سرطانهايي نيز يافت ميشوند كه از نقاط ديگر منشأ گرفته به كبد گسترش يافتهاند. سرطان كبد معمولاً در ارتباط با يك بيماري زمينهاي در كبد مثل سيروز كبد رخ ميدهد. اين سرطان در هر دو جنس به وجود ميآيد، اما در مردان شايعتر است.
علايم شايع در سرطان کبد:
1)كاهش اشتها و كاهش وزن
2)وجود توده اي دردناك در طرف راست بالاي شكم
3)درد قسمت فوقاني شكم
4)تب خفيف ، معمولاً زير ۳/۳۸ درجه سانتيگراد
5)زردي چشم ها و پوست
6)تورم شكم در اثر احتباس مايع
7)خواب آلودگي
عوامل افزايش دهنده خطر این بیماری:
1)بيماري اوليه كبد نظير سيروز كبد
2)مصرف استروييدهاي آنابوليك
3)مصرف بيش از از حد الكل
4)سابقه عفونت هپاتيت ب
5)مصرف طولاني مدت قرص هاي ضدبارداري
6)هموكروماتوز
7)اختلالات متابوليسمي
8)سنگ صفراوي ، كيست كلدوك ، كلونوركيازيس (آلودگي با يك كرم كبدي شايع در خاور دور)
پيشگيري از این بیماری:
1)واكسيناسيون هپاتيت ب و ارائه آموزش در مورد پيشگيري براي جمعيت پرخطر از نظر ابتلا
2)غربالگري سرطان و تشخيص زودرس در مورد جمعيت پرخطر (با آزمايشي كه آلفافيتوپروتئين يا afp ناميده مي شود)
عواقب موردانتظار:
اين سرطان در حال حاضر غيرقابل علاج بوده و در مدت كوتاهي منجر به مرگ مي گردد. با اين حال درد بيماران با درمان قابل كنترل است . معمولاً براي درمان اين بيماري اقدام مي شود، اگرچه احتمالاً ناموفق است .تحقيقات علمي درباره علل و درمان اين سرطان ادامه دارد و اين اميد وجود دارد كه درمان هايي مؤثرتر و نهايتاً علاج بخش در آينده ارايه گردند.
عوارض احتمالي منجر به مرگ:
1)احتباس سديم ، كه باعث تجمع مايع در شكم و قسمت هاي پاييني بدن مي گردد كه اين خود تهديدكننده حيات است .
2)نارسايي كليه
3)مرگ در اثر اختلال عملكرد كبد
4)گسترش سرطان به اعضاي ديگر
5)درماناصول كلي
داروها:
داروهاي ضدسرطان كه ممكن است سرعت پيشرفت بيماري را كاهش دهد.
مسكن ها:
آنتي بيوتيك ها در صورت عفونت زمينه اي كبد
فعاليت:
محدوديتي وجود ندارد. تا حد توان به فعاليت هاي سابق خود ادامه دهيد.
با پيشرفت بيماري ممكن است مراقبت هاي آسايشگاهي به صورت سرپايي يا بستري توصيه گردد.
رژيم غذايي:
رژيم پرانرژي و كم پروتئين
در اين شرايط به پزشك خود مراجعه نماييد:
اگر شما يا يكي از اعضاي خانواده تان داراي علايم سرطان كبد، به ويژه كاهش وزن توجيه نشده ، تب خفيف يا وجود توده شكمي ، باشيد.
بروز تورم شكم در طي درمان:
اگر دچار علايم جديد وغيرقابل توجيه شده ايد. داروهاي تجويزي ممكن است با عوارض جانبي همراه باشند
نارسايي كبد :
گسترش سرطان به ساير اعضا، خصوصاً ريهها، غدد فوقكليوي و استخوانها
اصول كلي :
بررسي تشخيصي عبارتند از آزمايش خون از نظر كار كبد و آنتيژن هپاتيت b ، سيتي اسكن كبد، سونوگرافي، عكسبرداري از شكم، آنژيوگرافي از رگهاي كبد (عكسبرداري از رگها با تزريق ماده حاجب و تاباندن اشعه ايكس) و نمونهبرداري از كبد
در صورت امكان، جراحي براي برداشتن تومور. تنها 25% از سرطانهاي كبد را ميتوان با موفقيت برداشت. پيوند كبد در تعدادي از بيماران موفقيتآميز بوده است، اما عود سرطان شايع است.
روان درماني يا مشاوره براي كنار آمدن با اين بيماري لاعلاج
ممكن است نهايتاً لازم شود بيمار در يك مركز نگهداري بستري و درمان وي در آنجا ادامه يابد.
داروها :
براي ناراحتي خفيف ميتوان از داروهايي مثل استامنيوفن استفاده نمود. در صورت نياز، داروهاي ضد درد قويتري تجويز خواهند شد.
داروهاي ضد سرطان تاكنون نتايج خوبي ندادهاند.
فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري
تا حدي كه قدرتتان اجازه ميدهد فعال بمانيد.
رژيم غذايي :
رژيم خاصي توصيه نميشود. الكل ننوشيد.
درچه شرايطي بايد به پزشك مراجعه نمود؟
اگر شما يا يكي از اعضاي خانوادهتان علايم سرطان كبد را داريد.
اگر علايم خونريزي ظاهر شوند، خصوصاً خونريزي از دستگاه گوارش. اين علايم عبارتند از استفراغ خوني يا استفراغي كه حاوي ماده سياه رنگ شبيه دانههاي قهوه باشد، وجود خون در اجابت مزاج، يا اجابت مزاج سياهرنگ و قيري
مراقبت از كبد:
بزرگترين و پيچيده ترين ارگان بدن كبد است. كبدبزرگترين غده بدن نيز محسوب مي گردد. كبد درقسمـت راسـت شكم و زير قفسه سينه درست زير ديافراگم قرار دارد. كبد مخروطي شكل بوده و سطحي صاف، نرم و لاستيك مانند دارد. رنگ آن قهـوه اي متـمـايل بـه قـرمز تـيـره است. كبد از دو بخش بنام لوب بزرگ وكوچك تشكيل يافته است. وزن آن از 1.2 تا 2.5 كيلوگرم متغير بوده و با ابعاد 20 سانـتـي مـتـر طـول در 17 سانتي متر عرض و ضخامت 12 سانتي متر است. قسمت اعظم كبد از سلول هايي موسوم به هپاتوسيت ها تشكيل يافته است. كاركردها و وظايف متعدد كبد آن را به يك عضو بسيار حياتي و مهم تبديل ساخته است.
وظايف كبد را ميتوان اينچنين برشمرد:
· كبد مسئول بيش از 500 كارد كرد حياتي در بدن است.
· بيش از يك ليتر خون در هر دقيقه از طريق كبد فيلتر ميشود.
· تفكيك مواد مغذي از مواد زايد. سم زدايي، تجزيه مواد شيميايي و يا تبديل مواد شيمايي سمي و غير قابل دفع به مواد غير سمي و قابل دفع. (متابوليزه كرده و غير فعال كردن سموم)
· يك كبد سالم قادر است 100 درصد باكتريها و سموم را پيش از آنكه به جريان عمومي خون بدن راه يابند، از بدن دفع كند.
· در حفظ تعادل و تنظيم هورمونهاي بدن نقش دارد.
· در ذخيره سازي و متابوليسم چربيها، كربوهيدراتها و پروتئينها نقش دارد.
· محل ذخيره گلوكز (قند) خون است. كبد گلوكز را تبديل به گليكوژن كرده و در خود ذخيره ميكند. در صورت نياز مجددا گليوكوژن را تبديل به گلوكز كرده و به جريان خون وارد ميسازد.
· محل ذخيره چربيها، ويتامينها (به ويژه ويتامينهاي A,D,E,K,B12)، املاح معدني (آهن، فولات، مس) و ساير مواد مغذي.
· كبد يك كارخانه بيوشيمايي است:
بيماريهاي شايع كبد:
· هپاتيت: هپاتيت به التهاب كبد اطلاق ميگردد. عامل اين التهاب ميتواند ويروسي، باكتريايي، برخي داروها و يا ضربه مكانيكي باشد. اما از اين ميان هپاتيت ويروسي از همه شايع تر و خطرناكتر است. هپاتيت A وE از طريق آب و غذا، هپاتيت B از طريق خون- مايعات بدن-رابطه جنسي محافظت نشده-سوزن و سرنگ مشترك-مادر آلوده به جنين انتقال مي يابد. هپاتيت B مانند ويروس HIV انتقال مي يابد اما بسيار آسانتر از آن بطوري كه ويروس هپاتيت B از طريق بزاق دهان نيز به آساني انتقال مي يابد. اگر بر حسب تصادف سوزن سرنگ فرد مبتلا به ويروس HIV در پوستتان فرو رود احتمال مبتلا شدن شما به اين ويروس 1 در 2000 (0.2 درصد) ميباشد اما اگر فرد مذكور مبتلا به هپاتيت B باشد احتمال مبتلا شدن شما به، 1 در 4 (25 درصد) كاهش مييابد. هپاتيت C نيز عمدتا از طريق خون انتقال مي يابد
· كبد چرب: به تجمع سلولهاي چربي در كبد اطلاق ميگردد. كبد چرب در افراد چاق و ديابتي بيشتر مشاهده ميگردد.
· سرطان كبد:در اين حالت تكثير سلولهاي كبدي سريعتر از حالت معمول انجام ميگيرد. هپاتيت B و C شانس ابتلا به سرطان كبد را افزايش ميدهند.
· سيروز كبدي(تنبلي كبد): آسيب پيشرفته به كبد سيروز كبدي ناميده ميگردد. در اين حالت بافت طبيعي كبد به يك بافت جوشگاهي تبديل ميگردد. سيروز كبدي موجب ميگردد تا كبد ديگر نتواند خودش را ترميم و بازسازي كند به همين خاطر كبد بتدريج از كار مي افتد. پيوند كبد تنها راه درمان سيروز كبدي ميباشد. مصرف زياد مشروبات الكلي، هپاتيت B و C، و بيماريهاي خود ايمني از عوامل ايجاد كننده سيروز كبدي ميباشند. در زير ميتوانيد تصوير كبد سالم (راست) و سيروز كبدي(چپ) را مشاهده كنيد.
· سنگ كيسه صفرا: به وجود سنگ در كيسه صفرا اطلاق ميگردد. سنگ كيسه صفرا عمدتا ازبلورهاي كلسترول تشكيل يافته است اما در اين سنگها املاح صفراوي و كلسيم نيز مشاهده ميگردد. رژيم غذايي پر چرب و كم فيبر، اضافه وزن و چاقي و قرصهاي ضد بارداري از عوامل بروز سنگ كيسه صفرا ميباشد.
· يرقان(زردي): به افزايش غلظت بيلي روبين خون اطلاق ميگردد. يرقان موجب زرد شدن پوست، سفيدي چشمها و غشاء مخاطي دهان ميشود. اين رنگ زرد در موارد شديد تر به قهوه اي ميگرايد. انسداد مجاري صفراوي، بيماريهاي خوني (مانند كم خوني)، نارسايي هاي كبدي، نقصهاي ژنتيكي و هپاتيت ويروسي از عوامل بوجود آورنده يرقان ميباشند. مصرف غذاها و مواد شيمايي حاوي مقادير زياد بتا كاروتن مانند هويج نيز باعث زردي پوست ميشود اما سفيدي چشم در اين حالت زرد نميشود. يرقان فيزيولوژيك در نوزادان تازه متولد شده يك امر طبيعي و بي خطر ميباشد. اين زردي از روز دوم و پنجم تولد در نوزاد بروز كرده و حداكثر تا دو هفته باقي ميماند. علت زردي فيزيولوژيك تغييرات خوني و عدم تكامل كامل كبد نوزاد مي باشد. اگر زردي پس از هفته نخست تولد در نوزاد بروز كند ممكن است بعلت شير مادر باشد كه ميبايست شير مادر براي چند روز قطع و سپس مجددا آغاز گردد. (البته زردي نوزادان را حتما با پزشك متخصص خود در ميان بگذاريد) زردي نشانه بيماريست است و نه يك بيماري.
علايم خوب كار نكردن كبد به قرار زير ميباشد:
عدم تحمل غذاهاي چرب و ادويه دار افزايش وزن سردرد تكرار شونده
سوء هاضمه يبوست مزمن ضايعات پوستي: اگزما، پسوريازيس و جوش دانه ها
طعم فلزي در دهان. 8- تورم و يا درد شديد شكم اختلالات رود ه اي، سينوسي و آلرژيك.
10- سيستم ايمني ضعيف پيري زود رس خستگي مزمن
خونريزي و يا كبود شدن سريع پوست پاها مدفوع آغشته به خون و يا قير مانند و يا مدفوع كم رنگ
ادرار خيلي تيره خارش طولاني مدت پوست.
بياشتهايي، تهوع و استفراغ و علائم شبيه آنفلوانزا
راههاي محافظت از اين ارگان حياتي:
· از مصرف مشروبات الكلي و مواد مخدر اجتناب ورزيد.
· هرگز داروها و مواد مخدر را با الكل نياميزيد. مصرف همزمان استامينوفن و الكل براي كبد بسيار سمي بوده و به آن آسيب جدي وارد ميسازد.
· مصرف بي رويه استامينوفن و ساير مسكنهاي درد مانند TYLENOL (به غير از آسپرين) براي كبد مضر ميباشد.
· حتما خود را در مقابل ويروس هپاتيت B واكسينه كنيد.
· داروها نيز سم محسوب ميشوند. بنابراين از مصرف خود سرانه آنها بپرهيزيد. داروها را با تجويز پزشك مصرف كرده و ميزان دوزمصرفي انها را افزايش ندهيد.
· از مصرف بيش از حد ويتامين هاي محلول در چربي مانند A,D,E,K بپرهيزيد.
· از مصرف غذاهاي پر چرب بپرهيزيد. كبد تمام كلسترول مورد نياز بدن شما را ميسازد.
· وزن خود را كنترل كنيد. چاقي شما را مستعد بيماريهاي: كبد چرب، هپاتيت و سيروز كبدي ميكند.
· بهداشت فردي را رعايت كنيد.
· از مصرف داروهاي غير ضروري اجتناب ورزيد. از مصرف همزمان چند دارو با هم خودداري كنيد مگر با تجويز پزشك.
· مصرف ويتامين C و چاي سبز براي سلامتي كبد مفيد است.
· مصرف غذاهاي سرخ كرده، آماده(فست فود) و روغنهاي جامد را به حداقل برسانيد.
· از غذاهاي پرچرب،خيلي شيرين و يا شور بپرهيزيد.
· از روبوسي افراد غريبه خودداري كنيد.
· بطور منظم ورزش كنيد.2 تا 3 روز در هفته فعاليت بدني داشته باشيد.
· مصرف غذاهاي پر فيبر را افزايش دهيد مانند: سبزيجات، ميوه ها، برنج، غلات و دانه هاي كامل.
· هرگز به سرنگ و سوزنهاي دور انداخته شد دست نزنيد.
· بخارات حاصل از رنگها، حلالها، تينرها، چسبها، اسپري هاي رنگ، اسپري هاي آفت كش و حشره كش همگي سمي هستند. بنابراين هنگام سمپاشي، استفاده از اسپري حشره كش ورنگ كردن حتما از ماسك استفاده كرده و از تهويه مناسب اتاق مطمئن گرديد. همچنين براي جلوگيري از تماس يافتن اين گونه مواد شيمايي با پوست حتما از دستكش، كلاه و ماسك استفاده كنيد.
· از آميزش جنسي محافظت نشده و به اشتراك گذاشتن سرنگ و سوزن اجتناب ورزيد.
· هپاتيت B و Cدرمان نشده منجر به سيروز كبدي، سرطان كبد و سرانجام پيوند كبد ميگردند. بنابراين چنانچه جزو آن دسته از افرادي ميباشيد كه در معرض اين بيماريها قرار داريد حتما واكسن هپاتيت B را تزريق كنيد و بطور منظم هم تست هپاتيت را انجام دهيد.
افراد زير بيشتر در معرض ابتلا به هپاتيت ميباشند:
•افرادي كه از داروهاي داخل وريدي استفاده ميكنند.
•معتاداني كه از سوزن و سرنگ مشترك استفاده ميكنند.
•. •كاركنان آمبولانسها، پرستاران،غسالان.
كبد، پالایشگاه بدن:
كبد در قسمت راست بدن، درست زیر دیافراگم قرار دارد، و بزرگترین و پیچیده ترین عضو در بدن است كه در قسمت بالایی شكم واقع شده است. كبد، مسؤول اعمال مختلف شامل تنظیم، سنتز، ذخیره سازی، ترشح ، تبدیل ، انتقال و تجزیه بسیاری از مواد مختلف است. كبد به هضم غذایی كه خورده می شود كمك كرده ، بدن را از شر سموم خلاص می كند و انسان بدون آن به سادگی نمی تواند زنده باشد.
در اینجا برای حفظ سلامتی این عضو بدن چند توصیه ارائه می شود :
- یك رژیم غذایی كم چربی و پرفیبر را در برنامه غذایی خود بگنجانید.
- گوشت و حتی المقدور فرآورده هایی كه عاری از آلوده كننده ها و هورمونها هستند را در برنامه غذایی خود بگنجانید.
- از آنزیم های هضم كننده غذا ، برای كمك به هضم غذا استفاده كنید.
- آب خالص بنوشید.
- از قرار گرفتن در معرض عوامل سمی محیط زیست شامل دود اگزوز اتومبیل یا پاك كننده های شیمیایی و حل كننده ها تا آنجا كه می توانید خودداری كنید.
- ویتامین های آنتی اكسیدان( مثل ویتامینC,E) و مواد معدنی نظیر روی و سلنیوم را ( برای محافظت كبد از آسیب های رادیكال های آزاد)
به برنامه غذایی خود اضافه كنید.
پیوند استخوان چیست:
پیوند مغز استخوان یک روش نوین پزشکی است. در این روش، سلولهای بنیادی از مغز استخوان گرفته و پالایش میشوند سپس برای خود فرد یا فرد دیگری مورد استفاده قرارمیگیرند.مغز استخوان مرکز اصلی تولید سلولهای خونی است و لذا یکی از بخشهای مهم و حیاتی بدن انسان است.نخستین پیوند مغز استخوان در سال1986 با موفقیت انجام شد و از آن زمان تاکنون، پیوند مغز استخوان برای درمان بیماریهایی نظیر کمخونی آپلاستیک (ناتوانی در ساختن نسوج جدید)، سرطان خون، سرطان مغز استخوان، اختلالات نقص دستگاه ایمنی، تومورهای نسوج لنفاوی (لنفوم) مانند لنفادنوم (بیماری هوچکین) و برخی از تومورهای سفت نظیر سرطان سینه و سرطان تخمدان مورد استفاده قرار میگیرد. البته وجود یک اهدا کننده مناسب مغز استخوان لازم و ضروری است؛ مثلا اگرچه هرساله در آمریکا هزاران بیمار متقاضی انجام پیوند مغز استخوان هستند اما بیشتر این افراد بهعلت نبود اهداکننده مناسب قادر به انجام عمل پیوند مغز استخوان نیستند.
سلام این وبلاگ برای همه است و من سعی می کنم بهترین مطالب را در آن به روز رسانی کنم.شما هم لطفا نظر بدهید.