همه چیز برای همه

زندگینامه ی پروفسور مجید سمیعی biography professor majid samiee

پروفسور مجید سمیعی در یک خانواده گیلانی در سال 1316هـ.ش در رشت متولد شد.

وی پس از اتمام دوران متوسطه در کشور در سال 1335برای ادامه تحصیل به آلمان رفت. در رشته بیولوژی وپزشکی در دانشگاه ماینتس مشغول وپس ازآن دوره، دوره ی تخصصی جراحی مغز و اعصاب را زیر نظر پروفسور کورت شورمن شروع و در سال 1349 در سن 33سالگی به اخذ درجه ی تخصص در این رشته نایل آمد اودر سال 1351به درجه پروفسوری جراحی مغز واعصاب نایل شد. واز آن جا که جراحی مغز به دلیل فوق العاده پیچیده بودن آن وارتباط با اعصاب حسی و حرکتی در سایر اندام ها به خصوص صورت تاثیرداشت و انجام عمل جراحی نیز با عوارضی همراه بوده همین عامل موجب شد تا او برای رفع این نقیصه و کاهش آلام ورنج همنوعانش دست به مطالعات گسترده ای در خصوص ساختار پیچیده مغز بزند تا بلکه روشی بیابد تا هم عوارض عمل جراحی پس از مغز کاهش یابد و هم این که انسان ها به زندگی توام با سلامت باز گردند.د ر پی سلسله مطالعات و تحقیقات علمی ، نخستین جراحی میکروسکوپی مغز را در سال 1356در دنیا ابداع و به سرانجام رساند. وی اولین پزشکی بود که توانست عمل جراحی قاعده جمجمه را در دنیا ابداع کند ، که مورد توجه جراحان تراز اول دنیا قرار گرفت. هر ساله جراحان مغز دنیا در قالب کنگره علمی ، جراحی قاعده جمجمه مغز از طریق ویدئو پروژکشن شاهد آخرین دستاوردهای علمی جراحی پروفسورهستند و با استفاده از دوربین های مدار بسته به صورت مستقیم عمل جراحی وی را مشاهده و تکنیک های جدید جراحی مغز را می بینند در سال 1367کرسی جراحی مغز واعصاب هانوفر آلمان را پذیرفت وهمزمان با عنوان ریاست فدراسیون جهانی انجمن های قاعده جمجمه برگزیده شد در این سال صدراعظم آلمان به پاس خدمات وی در جراحی مغز واعصاب نشان درجه یک دولت آلمان را به وی اعطا نمود.به پیشنهاد او در شهر هانوفر آلمان بیمارستان تخصصی جراحی مغز ساخته شد که شبیه مغز انسان می باشد.و همینک محل کار اوست که در انسیتوی بین المللی دانش نورولوژی یا INI است. عالی‌ترین نشان افتخاری دولت چین نیز به پاس ? خدمت در اعتلای دانش جراحی مغز و اعصاب در هفتم مهر 1386 توسط " زنگ پی یان " معاون نخست‌وزیر چین به‌وی اعطا شد.سال گذشته طی یک عمل جراحی میکروسکوپی توسط پروفسور سمیعی در بیمارستان میلاد تهران بر روی مغز زن 40 ساله ای که تومورهای مغزی بر روی بینایی و شنوایی او اثرخطرناکی در پی داشت پروفسور موفق به عمل تومورهای مغز او شد این عمل یکی از پیچیده ترین عملیات جراحی مغز بود که توسط پروفسور و تیم جراح با موفقیت پایان یافت.در حین عمل تصاویر عمل جراحی از اتاق عمل از طریق دوربینها با وئدیو پروژکشن در سالنی در معرض دید دانشجویان وجراحان مغز و اعصاب قرار گرفت .بعد از اتمام عمل در گزارشی کوتاه که توسط یکی از خبرنگاران تهیه شده بود از پروفسور درباره ی عمل جراحی سوال شد که ایشان عمل را موفقیت آمیز اعلام کرد.سپس خبرنگار از فرزند او که همراه او بود و گویا او نیز حرفه ی پدر را می آموزد پرسید که بزرگترین درسی که از بابا آموختی چیست؟او گفت:برای اشتباه کردن یک بار هم زیاده ،هیچ اشتباهی را دوبار مرتکب نشوم.(بدین مضمون) پروفسور سمیعی 13 کتاب و بیش از 200مقاله علمی منتشر کرده که مهم ترین مرجع برای جراحان مغز واعصاب دنیاست او سابقه 8 هزار جراحی را فقط در ناحیه قاعده جمجمه به عنوان حساس‌ترین ناحیه جراحی مغز و اعصاب در کارنامه خود دارد .ایشان در آبانماه 1385به عنوان چهره ی ماندگار معرفی شد .

همینک برخی از گفته های ایشان درباره ی مغز انسان:

"مغز مرکز همه افکار و حرکات انسان است. مغز در بدن انسان نقش اصلی را بازی می کند. اگر چند دقیقه مغز نتواند با بدن همکاری کند، بدن هیچ کاری نمی تواند بکند."

"مغز از 100 میلیارد سلول تشکیل شده که شبیه هم هستند و همه به صورت زنجیره ای به هم اتصال دارند."

"وقتی انسان در طول روز برای کارهای بسیاری از سلول های مغزش استفاده می کند، سلول ها همه در حال فعالیت قرار می گیرند تا بتوانند مسائل را حل کرده و کارها را اجرا کنند. بنابراین هنگامی که از مغز کار می کشید، باید به آن استراحت هم بدهید. به همین علت در زندگی، خواب وجود دارد."

"افرادی که خسته هستند با 5 تا 10 دقیقه خواب می توانند به مغز خود استراحت دهند و به مغزشان کمک کنند تا راحت تر فکر کند."

"یکی از مسائل بسیار مهم جراحی مغز و اعصاب، حفظ اعصاب جمجمه ای است."

12 عصب در مغز وجود دارد که کار بینایی، بویایی، حرکت صورت، حرکت چشم و چیزهای دیگر را به عهده دارند که اینها همه در کیفیت زندگی انسان نقش مهمی ایفا می کنند."

"تومورهایی که در قاعده جمجمه بروز می کنند، می توانند به این اعصاب فشار آورده و به آنها آسیب بزنند."

جراحی زیر میکروسکوپ، انقلاب اول بود

در آن زمان (1966) فقط چند نفر در دنیا بودند که می‌توانستند زیر میکروسکوپ عمل کنند، به این ترتیب ما توانستیم روش جراحی جدید و نویی را به دست آوریم که با شرایط قبلی بسیار متفاوت بود و با شرایط خیلی بهتری می‌توانستیم بافت‌ها را ببینیم، چون در زیر میکروسکوپ هم نور فراوان بود و هم محیط بزرگ‌تر می‌شد و می‌توانستیم ریزه کاری‌های محل را خیلی دقیق‌تر ببینیم و توانستیم وسعت عمل‌هایی که می‌شد انجام داد را گسترش دهیم.

در جراحی قاعده جمجمه، به دلیل پیچیدگی بسیار زیاد به همکاری متخصصان رشته های مختلف نیاز است. چون تمامی عروقی که به مغز می رود و از مغز خارج می شود، از این ناحیه نیز عبور می کند. علاوه بر این 2 زوج 12 عصبی در مغز داریم که وظایف بسیار مهمی برعهده دارد. این اعصاب مهم نیز از استخوان قاعده جمجمه رد می شود. بنابراین وقتی توموری در ناحیه قاعده جمجمه ایجاد شود، این عروق و اعصاب تحت فشار قرار می گیرد و در نتیجه جراحی که قصد دارد چنین توموری را از داخل قاعده جمجمه خارج کند، باید بسیار دقیق، با احتیاط و تخصصی عمل کند چون کوچک ترین اشتباهی، موجب آسیب دیدن عروق و اعصاب می شود. جراحی قاعده جمجمه در واقع مستلزم همکاری تنگاتنگ 2 رشته خیلی مهم یکی جراحی مغز و اعصاب و دیگری جراحی گوش وحلق و بینی است. به همین دلیل هم در گذشته اطلاعات هریک از جراحان این دو رشته تا سطح قاعده جمجمه بود و از آن به بعد دیگر هیچ یک از این دو حوزه اطلاعاتی از ساختار درونی این بخش نداشتند.

عمل های من در ایران صرفا جنبه آموزشی داشته و برای نشان دادن فرآیند عمل به همکاران متخصص بوده است، این وظیفه من است که در زمینه تعلیم و تربیت و آموزش جوانان متخصص کشورم همکاری کنم مگر دکتر سمیعی چند دست دارد که بخواهد همه بیماران را خود عمل کند.

در ناحیه قاعده ی جمجمه اگر عروق و اعصاب کوچک ترین آسیبی ببیند، بیمار به لحاظ حرکتی یا حواس پنج گانه دچار ناتوانی جبران ناپذیری خواهد شد. در واقع این جراحی احتیاج به اعمال یک نوع هنرمندی خاص توسط پزشک جراح دارد. چرا که هر نوع صدمه به این عروق و اعصاب می تواند به نابینایی، ناشنوایی یا فلج شدن بخشی از صورت بیمار بینجامد.البته در طول این 40 سال، تجربه مان بیشتر شده است و اکنون به خوبی می دانیم که به چه طریقی باید این تومورها را جراحی کنیم. اگر به عنوان مثال در ابتدای کار، به میزان 30 درصد شاهد بروز عوارض بعد از عمل بودیم، اکنون این عوارض به کمتر از 3 درصد رسیده است.

در برخی تصادفات احتمال دارد که قاعده جمجمه، دچار شکستگی شود. این شکستگی باعث ترشح آب مغز به خارج می شود که باید از وقوع آن جلوگیری کرد. در این حالت تنها باید از طریق جراحی قاعده جمجمه مغز وارد عمل شد. همچنین بیمارانی هستند که از عارضه «Malformation» یعنی نقص در شکل گیری جمجمه رنج می برند.به عنوان مثال یک تکه از قاعده جمجمه در این بیماران وجود ندارد، یا دچار بزرگی و کوچکی غیرعادی است، این موارد را هم می توان از این طریق ترمیم کرد.

عمل در زیر میکروسکوپ باعث شد، وارد محیط‌هایی شویم که در گذشته بدون میکروسکوپ خیلی خطرناک بودند و نمی‌توانستیم به آن نواحی دست بزنیم. یکی از این محیط‌ها، محیط قاعده جمجمه بود که در واقع به وجود آمدنش به کمک جراحی میکروسکوپی بود که توانستیم جراحی کنیم، بدون این‌که به بافت‌های اطرافش که مملو از عصب و مویرگ است، آسیب برسد.

همه جای بدن پیوند عصب زده ام.

مسئله مهمی که اخیراً روی آن کار می‌کنم، Brain maping یا نقشه مغز است، آنچه امروز ما از مغز انسان می‌شناسیم با آنچه 20 سال پیش می‌دانستیم خیلی متفاوت است، اصلاً قابل مقایسه نیست، آن زمان مغز انسان را فقط از نظر آناتومی می‌دیدیم که ناحیه‌هایی دارد و تا حدی می‌دانستیم که چه حرکت‌ها و مسئولیت‌هایی از انسان مربوط به کدام ناحیه مغز است ولی بعد از اینکه موضوع Brain mapig پیش آمد، فهمیدیم همان طور که انسان‌ها مختلف هستند، همان طور هم محل مسئولیت مغز و حرکات انسان در مغز در انسان‌های مختلف متفاوت است و نمی‌تواند برای همه انسان‌ها در یک جای ثابت باشد.

از این نظر در همه جراحی‌ها بررسی نقشه مغز قبل از عمل ضروری است زیرا نقاط حساس مغز در هر انسان با انسان دیگر متفاوت است و این موضوع پژوهش جدیدی در جراحی مغز و اعصاب شد که اکنون خیلی روی آن کار می‌کنیم.

تا زمانی که ندانیم در کجا هستیم و آن محلی که جراحی می‌کنیم چه مسئولیتی دارد، جراحی کامل نیست، وقتی که تشخیص ‌دهیم این ناحیه که عمل می‌کنیم چه خطراتی ‌و چه امکاناتی در آن وجود دارد در آن موقع جراحی مغز و اعصاب به سطح خیلی خیلی بالایی می‌رسد که یک جراح می‌تواند از قبل از عمل پیش‌بینی کند که عمل او چه خطراتی می‌تواند داشته باشد.

فلج شدن بهتر از اختلال در تفکر است

اسرار تفکر انسان، بسیار زیاد است، دستورات مغز فقط حرکات دست و پا نیست، تفکر انسان رول(‌نقش) اصلی را بازی می‌کند به طوری که هر انسانی حاضر است حتی فلج شود اما افکار او تغییر پیدا نکند و به هم نریزد، این صدمه بسیار بزرگی است که انسان نتواند افکارش را جمع و جور کند و این موضوع دانش جدیدی است که به عنوان کوکنتیو سرجری دنبال می‌شود.

این دانش هر روز پیشرفت می‌کند اما بعید می‌دانم روزی بتوانیم به تمام اسرار مغز دست پیدا کنیم و روبات‌هایی بسازیم که کاملاً بتوانند همه کارهای مغز را انجام دهند‌ ولی خیلی از امکانات مغز را می‌توان به دست آورد و در کامپیوترها جا داد، اگر چنین موقعیتی پیش آید شاید در آینده مغز انسان بتواند اندکی استراحت کند، کارهای عادی را ماشین انجام دهد و کارهای پیچیده را مغز انسان.
‌پروفسور سمیعی در پاسخ به این پرسش که ‌چقدر مغز انسان را می‌شناسید‌، گفت: این سوالی است که هیچ کس نمی‌تواند به آن جواب ‌دهد.

یک مصاحبه با پروفسور سمیعی